Kira Artışları ve Depozito

Değerli okuyucularım, size bütün kiracıların muzdarip olduğu iki konuyu gündeme aldım.

Kira Artışlarındaki Haksızlık

İlki Devlet, kiracıları mı yoksa ev sahiplerini mi koruyor anlamak mümkün değil. Devlet emekli aylıklarına ve çalışanlara %5 zam yaparken, ev sahipleri kanuni olarak her yıl ev kiralarına tefe, tüfe, enflasyon gibi kıytırık isimlerle kiralara %15 gibi zamlar yapmakta. Bu zamlarla ev sahipleri korunurken, kiracılar mağdur edilmekteler.

Olayı şöyle bir örnekle izah edeyim. Diyelim ki kiracı evi tuttuğunda kira bedeli 2.000 TL. Kiracı her yıl tefe, tüfe, enflasyon gibi gereksiz şeylerle en az %15 zamla ikinci yıl 2.300 TL, üçüncü yıl 2.645 TL, dördüncü yıl 3.042 TL , beşinci yıl da 3.498 TL kira ödeyecek.

Çalışana ve emekliye yılda sadece bir defa 5% civarında zam yapılmakta.

Kiracı aldığı %5 zamma karşılık doğal gaza, ev sahibine, elektrik idaresine, suya vs fiyat ayarlaması adı altında ortalama en az  %50 ödemektedir. Kiracı bu şartlar altında ezilmektedir. Hatta nefes alamamaktadır.

Buna rağmen ev sahiplerini korumak için, ev sahiplerine yapılan %15 kira artışı ne insani ne de ahlak kurallarına uygundur. Kira artışları emeklilere ve çalışana yapılan zammı geçmemelidir.

Mutlaka ev sahipleri korunmak isteniyorsa, onlara da emeklilere ve işçilere verilen zam oranı kadar kira yükseltme hakkı verilmelidir. En makulu ise şu an ev kiralarının artışı kadar emeklilere de zam yapılmalıdır. Bu da en az yıllık enflasyon oranında olmalıdır.

Depozito / Güvence Bedeli

İkincisi, ev kiralarken ev sahiplerine ödemek zorunda olduğumuz depozito yani güvence bedeli ya da diğer adıyla teminat. Bu sadece ev sahiplerini güvence altına alıyor. Bu da doğal olarak ev sahibi için kiracı tarafından eve zarar verilmesi halinde bir güvence. Bu teminat evi kiralarken ev sahibi tarafından “bir kira bedeli“ olarak alınıyor.

Peki bu teminat ne işe yarıyor? Tabii ki ev sahibinin işine yarıyor. Ev sahibi aldığı bu parayı kiracı evden ayrılana kadar çalıştırıyor. Ev sahibi bu parayı kiracı adına açtırılan bir banka hesabına yatırıp, kiracı evi tahliye ederken, para değerini kaybetmeden işlemiş faiziyle kiracıya ödüyor mu? Tabii ki hayır.

Örnek olarak kiracı evi tuttuğunda kira bedeli 2.000 TL. Bir kira bedeli kadar da yani bi 2.000 TL de depozito ödüyor. Ev sahibi her sene tefe, tüfe, enflasyon gibi gereksiz şeylerle en az %15 zamla kirayı arttırıyor. 2, 3, 4, 5. sene derken aylık kira bedeli 3.498 TL oluyor.

Zamanı geliyor ve kiracı evden ayrılmak istiyor. Yani eve bir hasar verilmediği takdirde, ev sahibinin kiracısına ödeyeceği teminat iadesi ev sahibine göre 2.000 TL. Çünki o aldığı parayı işine geldiği gibi ödemeyi düşünüyor.

Madem ki ev sahibi bir kira bedeli kadar depozito almış, kiracıya, evi hasarsız olarak tahliye ettiğinde bir kira bedelini güncel kira olan 3.498 TL olarak  iade etmesi gerekir. Bir kira bedelinin anlamı budur.

Ayrıca ev sahibi, sözleşmenin karşılıklı feshinde ve eve zarar verilmemiş olması durumunda, depozito iadesi yerine son ayın kirasını almayarak kiracısıyla aralarında oluşabilecek bir polemik ve saygı çerçevesi içinde kiracının mağduriyeti de önlenmiş olur.

Peki ev sahibi Bir kira bedeli olarak almış olduğu güvence bedelini 2.000 TL olarak iade eder ve kiracı buna uyanmazsa ne olur?

Birincisi, kiracı kafadan 1.498 TL zarar eder. Neden mi? Alması gereken güvence bedeli iadesi 2.000 TL değil, güncel kira olan 3.498 Türk Lirasıdır.

İkincisi, 5 yıl önce ödemiş olduğu 2.000 TL teminat ta enflasyondu, fiyat artışlarıydı, zamlar dı vs derken en az 1.000 TL enflasyondan zarara uğramıştır. Dolayısıyla bir kira karşılığı ödemiş olduğu 2.000 TL bedeli geri almasına rağmen kiracının kaybı 2.498 TL dir.

İşin doğrusu bir kira bedeli teminat yani depozito ev sahibi tarafından güvence olarak alınmalıdır. Kiracı evi tahliye ederken şayet zarar verecek bir eylem yapmadı ise, bir aylık kira bedeli olan depozito son güncel kira bedeli olarak iade edilmelidir. Bu şekilde kiracı mağdur edilmemiş olur.

Çoğu ev sahipleri de bir zamanlar kiracı olduklarını unutmamalı ve empati yapmalıdırlar.

*****

Almanya‘da sistem şöyle çalışıyor. Ev sahibi duruma göre 2 veya 3 aylık kira bedelini depozito olarak kiracıdan alıyor. Yapılan kira mukavelesinde bu bedel belirtiliyor. Alınan depozito bedeli ev sahibi tarafından kiracısı adına bankada açılan bir hesaba yatırılıyor. Kiracı adına açılan bu hesap cüzdanı ev sahibi tarafından tutuluyor. Kiracı konutta oturduğu süre içerisinde bu hesap cüzdanı üzerinde hiç bir hak sahibi değildir.

Kiracı evi tahliye ederken, ev sahibi bu banka hesap cüzdanını veya hesapta birikmiş miktarı banka dekontlarıyla kiracısına iade eder. Kiracı mağdur olmadığı gibi ödemiş olduğu depozitonun yıllar içerisinde işlemiş faizlerini de alır.

Darısı güzel ülkemin başına.

Sözleşme Yapılırken Nelerde Dikkat Edilmeli?

Sözleşmede mutlaka dikkat edilmesi gereken şey, ev sahipleri veya emlakçıların kelime oyunlarına dikkat edilmeli ve tuzaklara düşülmemelidir.

Depozitoların bir kira bedeli karşılığı olarak ödenmesi durumunda, kiracı evi zararsız şekilde iade ettiği taktirde, depozitonun güncel kira bedeli olarak iade edileceğini mutlaka kira sözleşmesine yazdırmalıdırlar.

Ayrıca yeni kanunda ev sahipleri kiracılardan depozitoları elden alamazlar. Depozitonun ve kiraların mutlaka ev sahibinin vereceği bir banka hesabına yatırılması hususuna çok dikkat edilmelidir.

Banka hesabı vermeyen ev sahipleri vergi kaçırıyor demektir. Elden ödediğiniz depozito ve kiraları ispatlayamazsanız, tekrar ödemek zorunda kalabilirsiniz.

Kira sözleşmesini mutlaka en küçük ayrıntılarına ve sonuna kadar okuyun. İki nüshanın da aynı olduğundan emin olduğunuzda imzalayın.

Unutmayın, her emlakçı mutlaka ev sahibinin menfaatlerini korur. Hiç birinin kiracı dostu olduğunu düşünüp hayal kırıklığına uğramayın.

*****

BİRAZ TEBESSÜM

Dul bir kadının çok güzel bir kızı vardı. Kıza herkes talipti, ancak annesi kızı için 500.000 TL mehir istiyordu, asla daha aşağı inmiyordu.

Kıza aşık bir oğlan vardı, tüm gücüyle ancak 300.000 TL biriktirebilmişti.

Babası durumu gördü, oğlana “getir bakalım şu üçyüzbini, gidip kızı isteyelim” dedi. Oğlan umutsuzdu.

Kızın evine vardılar. Baba kızın annesine; “söyleyeceklerim bitmeden sözümü kesme” dedi. “Kızını oğluma istiyorum, bu da mehir olarak 100.000 TL”. Kadının suratı asıldı. Adam devam etti: “Seni de kendime istiyorum, bu da senin mehrin 100.000 TL“. Kızın annesinin yüzüne bir tebessüm yerleşti. “Allah mübarek kılsın, hayırlı olsun“ dedi. İşlem tamamlandı.

Komşuları kadını sıkıştırdılar, “hani beşyüzbinden bir kuruş inmem diyordun“ diye. Kadın dedi ki “toptan satışla perakende satış fiyatı her zaman değişir“.

Oğlan da babasına sordu “öteki yüzbini ne yaptın baba“ diye. Babası cevapladı;“onu da anana verdim, ikinci evliliğe razı olması için“.

İşte kriz yönetimi uzmanlık ve tecrübe gerektiren bir iştir.